Agil Alesger: İlham Aliyev’den çok farklı bir uluslararası hukuk ve güç tanımlaması – Birlik Haber Ajansı

Tam da bu noktada Cumhurbaşkanı’nın Türk Devletleri Teşkilatı’na atfettiği rol öne çıkıyor. Aliyev, teşkilatın artık yalnızca kültürel ve sembolik bir yapı olarak değil, stratejik ve güvenlik temelli bir koordinasyon alanı olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor:

“Türk Devletleri Teşkilatı bizim için çok önemli bir platformdur ve bu teşkilatın gelecekteki gelişimi için Azerbaycan elinden geleni yapıyor.”

Bu yaklaşım, teşkilata verilen önemin retorik değil, işlevsel olduğunun göstergesidir. Cumhurbaşkanı, Türk dünyasının güvenliğinin artık dış aktörlere bırakılamayacağını ima ederek askeri iş birliği konusuna özellikle dikkat çekiyor:

“Neden Türk devletleriyle sadece ekonomik alanda iş birliği yapalım? Güvenlik herkes için temel meseledir.”

Bu sözler, Türk Devletleri Teşkilatı’nın gelecekteki yönünü belirleyen stratejik bir çerçeve sunuyor: Güvenlik boyutu olmadan entegrasyon kalıcı olamaz.

Bu stratejik yaklaşımın somut yansımalarından biri de Gabala’da düzenlenen toplantıdır. Cumhurbaşkanı bu görüşmeyi şöyle tanımlıyor:

“Gabala’da yapılan görüşme, Türk devletleri arasında karşılıklı güvenin daha da güçlendiğini gösterdi.”

Analitik açıdan bakıldığında Gabala buluşması, Türk dünyasında sessiz diplomasinin somut bir sonucudur. Kamuoyuna yönelik sert deklarasyonlardan ziyade, ortak güvenlik algısının ve stratejik uyumun inşa edildiği bir zemin oluşturulmuştur. Bakü’nün bu süreci hem organize eden hem de koordine eden aktör olarak öne çıkması, Azerbaycan’ın lokomotif rolünü pekiştiriyor.

Röportajın en dikkat çekici bölümlerinden biri de Zengezur Koridoru meselesinin yalnızca bölgesel değil, küresel güç merkezleri düzeyinde ele alındığının açıkça ifade edilmesidir. Aliyev, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan bir görüşmeye atıfla şunu söylüyor:

“Trump Zengezur koridoruna kendi ismini verdiği için inanıyorum ki, yakında bu yol açılacaktır. Bu yol açılacaq və güvenli olacaktır.”

Bu ifade, Zengezur’un sıradan bir altyapı projesi değil, küresel jeopolitik çıkarların kesişim noktası olduğunu ortaya koyuyor. Azerbaycan bu süreçte edilgen değil, oyun kurucu bir aktör olarak hareket ediyor.

Cumhurbaşkanı’nın Orta Asya hattına verdiği önem de mülakatta net biçimde hissediliyor. Kazakistan ve Özbekistan’la ilişkiler, klasik diplomatik bağların ötesinde ele alınıyor:

“Kazakistan ve Özbekistan’la ilişkilerimiz yükselen bir çizgide gelişiyor ve bu ilişkiler Türk dünyasının geleceği açısından çok önemlidir.”

Bu sözler, Türk dünyasının ağırlık merkezinin giderek Güney Kafkasya–Hazar–Orta Asya ekseni üzerinde şekillendiğini gösteriyor. Azerbaycan bu hatta enerji, ulaşım ve siyasi bağlayıcı rol üstleniyor.

Mülakatın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise Filistin meselesine yaklaşımdır. Aliyev bu konuda duygusal reflekslerle değil, devlet sorumluluğu ve tarihsel tecrübe ile konuşuyor. Amerikalı muhataplara aktarılan yaklaşımı şöyle özetliyor:

“Ülkem saldırıya uğramış bir ülkedir. Birinci Karabağ Savaşı’nda büyük kayıplar verdik, İkinci Karabağ Savaşı’nda da şehitlerimiz oldu. Azerbaycan’ın her bir vatandaşı bizim için değerlidir. Kimse adına Azerbaycanlıların hayatını ve sağlığını riske atmayız.”

Bu sözler, Azerbaycan’ın dış politikasında insan hayatının pazarlık konusu yapılamayacağını net biçimde ortaya koyuyor. Cumhurbaşkanı geçmişe dönük samimi bir muhasebe de yapıyor:

“Biz zor durumda kaldığımızda kaderimizle baş başa bırakılmıştık. Kimse bizi savunmuyordu. Filistin’e olan saygıma ve acılarını paylaşmama rağmen, Filistin de bizi savunmuyordu.”

Bu ifade Filistin’e karşı bir mesafe değil, uluslararası ilişkilerde romantizmin değil gerçekliğin esas alınması gerektiğine dair açık bir devlet aklı beyanıdır.

Buna rağmen Azerbaycan’ın Filistin konusundaki tutumu ilkesel ve nettir:

“Azerbaycan hem BM’de, hem Bağlantısızlar Hareketi’nde hem de İslam İşbirliği Teşkilatı’nda her zaman Filistin’i ve Filistin devletinin kurulmasını desteklemiştir.”

Bu destek sözle sınırlı değildir. Bakü’de Filistin Büyükelçiliği, Azerbaycan’ın mali desteğiyle faaliyet göstermektedir.

Bu yaklaşım, Azerbaycan’ın Filistin meselesinde ölçülü, ilkesel ve sorumlu bir çizgide durduğunu gösteriyor.

Sonuç olarak İlham Aliyev’in röportajında dile getirilen tüm başlıklar —uluslararası hukuk eleştirisi, güvenlik vurgusu, Türk Devletleri Teşkilatı, Gabala süreci, Zengezur Koridoru, Orta Asya hattı ve Filistin meselesi— tek bir stratejik aklın parçalarıdır.

Bu akıl şunu söylüyor:

Türk dünyasının gücü duygusal birliktelikte değil, koordine edilmiş güçte yatar.

Güvenlik, ulaştırma ve müttefiklik tek bir stratejik paket olarak ele alınmalıdır.

Azerbaycan bu paketin içinde yalnızca bir katılımcı değil, yön veren bir aktördür.

Bu röportaj, Türk kamuoyuna açık bir mesajdır: Ortak gelecek, ancak ortak stratejik akıl ve ortak irade ile mümkündür.

Agil Alesger,

Azerbaycan Yeni Çağ Medya Grubu Başkanı